Retinol, retinal en retinoïnezuur behoren allemaal tot de retinoïden: een groep ingrediënten die zijn afgeleid van vitamine A. Ze staan bekend om hun bewezen werking bij huidveroudering, acne, pigmentvlekken en een grove huidstructuur. Het grootste verschil zit in hoeveel omzettingsstappen de huid nodig heeft voordat het ingrediënt actief is.
Alle vormen van vitamine A werken uiteindelijk pas wanneer ze zijn omgezet in retinoïnezuur. Dat is de vorm die direct invloed heeft op de huidcellen en zorgt voor huidverbetering.
Je kunt het zien als een stappenplan:
Retinylesters → Retinol → Retinal → Retinoïnezuur (actieve vorm)
Retinylesters (zoals retinylpalmitaat) zijn de mildste vorm van vitamine A. De huid moet deze drie keer omzetten voordat ze actief zijn. Bij een overschot aan retinoinezuur in de huid wordt het automatisch omgezet naar een retinylester. Het is de vorm van vitamine A die opgeslagen wordt in de huid. Pas wanneer het lichaam meer retinoinezuur nodig heeft, gaat het uit deze opslag putten en wordt het in een aantal stappen omgezet naar het actieve retinoinezuur. Hierdoor werken retinylesters langzaam en zijn ze ook het minst irriterend.
Retinol is de bekendste vorm van vitamine A in cosmetica. Voordat het werkzaam is, moet de huid het eerst omzetten naar retinal en vervolgens naar retinoïnezuur. Omdat deze twee omzettingsstappen tijd kosten, werkt retinol geleidelijk. Dat maakt het voor veel mensen een goede keuze om mee te starten.
Eigenschappen:
- Vermindert fijne lijntjes en rimpels.
- Verbetert de huidstructuur.
- Kan pigmentvlekken helpen vervagen.
- Geschikt voor langdurig gebruik.
Retinal (retinaldehyde) is een stap verder dan retinol. Het hoeft nog maar één keer te worden omgezet naar retinoïnezuur. Het wordt doorgaans nog steeds goed door de huid verdragen, hoewel de kans op irritatie wel groter is dan bij retinol. Er is in verhouding minder van nodig om dezelfde resultaten te bereiken ten opzichte van retinol.
Een extra voordeel is dat retinal ook antibacteriële eigenschappen heeft. Daarom is het niet alleen interessant voor huidveroudering, maar ook voor een acnegevoelige huid.
Eigenschappen:
- Zelfde eigenschappen als retinol, maar kans op irritatie is groter.
- Antibacterieel waardoor het ook geschikt is voor acne.
Retinoïnezuur (tretinoïne) is de actieve vorm van vitamine A. De huid hoeft niets meer om te zetten; het ingrediënt werkt direct op de huidcellen. Daardoor is het de krachtigste vorm van vitamine A, maar ook de vorm die de meeste kans geeft op roodheid, droogheid en schilfering, vooral in de eerste weken.
Omdat retinoïnezuur een geneesmiddel is, is het in Nederland uitsluitend op recept verkrijgbaar.
Eigenschappen:
- Zelfde eigenschappen als retinol en retinal.
- De meest krachtige werking, maar ook de meeste risico op irritatie.
- Alleen verkrijgbaar via een arts.
Je kunt de omzettingen vergelijken met het beklimmen van een trap. Hoe dichter een ingrediënt bij de bovenste trede staat, hoe sneller het zijn doel bereikt. Retinylesters beginnen onderaan de trap, retinol staat al een stuk hoger, retinal hoeft nog maar één trede te nemen en retinoïnezuur staat al bovenaan. Daardoor werkt retinoïnezuur het snelst, terwijl retinylesters, retinol en retinal meer tijd nodig hebben om hetzelfde eindpunt te bereiken.
Dit betekent niet automatisch dat retinoinezuur voor iedereen de beste keuze is. Voor sommige huiden is een langzame afgifte veel beter, omdat het ook voor minder irritatie zorgt.
De omzetting van retinol naar retinoïnezuur verloopt niet bij iedereen hetzelfde. Leeftijd, huidconditie en genetische verschillen spelen hierin een rol. Daarom kan de ene persoon veel baat hebben bij retinol, terwijl een ander betere resultaten ziet met retinal. Dit is ook een van de redenen waarom een persoonlijk huidadvies waardevol is.